รูปแบบการวิจัย
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) ที่ใช้ทั้งระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ เพื่อศึกษาและพัฒนาแบบจำลอง Soft Power Leadership ของผู้บริหารสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษในยุคดิจิทัล โดยการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้
ระยะที่ 1: การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนา Soft Power Leadership
ระยะที่ 2: การพัฒนาแบบจำลอง (Model Development) โดยการสังเคราะห์ข้อมูลจากระยะที่ 1 ร่วมกับการทบทวนวรรณกรรม
ระยะที่ 3: การตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแบบจำลอง (Model Validation) ด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ
3.2 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง
3.2.1 ประชากร ประชากรของการวิจัยครั้งนี้ ประกอบด้วย:
- ผู้บริหารสถานศึกษา ระดับผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการ และหัวหน้าแผนกงาน ของสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษในอำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง จำนวน 15 โรงเรียน
- ครูผู้สอน ที่ปฏิบัติงานในสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษในพื้นที่ดังกล่าว
- บุคลากรทางการศึกษา ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการสถานศึกษา
- ผู้ปกครองนักเรียน และ ตัวแทนชุมชน ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสถานศึกษา
- ผู้เชี่ยวชาญ ด้านการบริหารการศึกษา Soft Power และเทคโนโลยีดิจิทัล
3.2.2 กลุ่มตัวอย่าง
ระยะที่ 1: การวิจัยเชิงคุณภาพ
กลุ่มตัวอย่างหลัก:
- ผู้บริหารสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ จำนวน 15 คน (จาก 5 โรงเรียน โรงเรียนละ 3 คน)
- ครูผู้สอน จำนวน 30 คน (โรงเรียนละ 6 คน)
- บุคลากรทางการศึกษา จำนวน 15 คน (โรงเรียนละ 3 คน)
กลุ่มตัวอย่างรอง:
- ผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 25 คน (โรงเรียนละ 5 คน)
- ตัวแทนชุมชน จำนวน 15 คน (โรงเรียนละ 3 คน)
- ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 10 คน
ระยะที่ 3: การตรวจสอบแบบจำลอง
การวิจัยเชิงปริมาณ:
- ผู้บริหารสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ จำนวน 120 คน
- ครูผู้สอน จำนวน 360 คน
- บุคลากรทางการศึกษา จำนวน 180 คน
การวิจัยเชิงคุณภาพ:
- ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 15 คน
- ผู้บริหารสถานศึกษาที่มีประสบการณ์ดีเด่น จำนวน 10 คน
3.2.3 วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่าง
การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยพิจารณาจาก:
- ประสบการณ์ในการบริหารจัดการสถานศึกษา
- ความเชี่ยวชาญและความรู้ในด้านที่เกี่ยวข้อง
- ความเต็มใจและความสามารถในการให้ข้อมูล
การสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ โดยแบ่งตามประเภทสถานศึกษาและตำแหน่งงาน
3.3 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
3.3.1 เครื่องมือสำหรับระยะที่ 1 (การวิจัยเชิงคุณภาพ)
3.3.1.1 แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview Guide)
สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา ประกอบด้วยประเด็นคำถาม 5 ด้านหลัก:
- ข้อมูลพื้นฐานและประสบการณ์การบริหารจัดการ
- ประสบการณ์การทำงานในตำแหน่งบริหาร
- ความท้าทายในการบริหารสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
- การเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการ
- การมีอิทธิพลโดยการโน้มน้าวใจ
- วิธีการสื่อสารกับบุคลากรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
- การสร้างฉันทามติและความเข้าใจร่วม
- การจัดการความขัดแย้งและการแก้ไขปัญหา
- การสร้างแรงบันดาลใจและวิสัยทัศน์
- การกำหนดและสื่อสารวิสัยทัศน์องค์กร
- วิธีการสร้างแรงจูงใจให้กับทีมงาน
- การเป็นแบบอย่างและการสร้างแรงบันดาลใจ
- การสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์
- การสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนและผู้ปกครอง
- การประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ
- การสร้างพันธมิตรเชิงกลยุทธ์
- สมรรถนะดิจิทัลและการจัดการในยุคดิจิทัล
- ความรู้และทักษะด้านเทคโนโลยี
- การนำเทคโนโลยีมาใช้ในการบริหารจัดการ
- การสร้างวัฒนธรรมดิจิทัลในสถานศึกษา
สำหรับครูผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษา ประกอบด้วยประเด็นคำถาม:
- การรับรู้เกี่ยวกับภาวะผู้นำของผู้บริหาร
- ความพึงพอใจต่อการบริหารจัดการ
- ความต้องการในการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหาร
- ผลกระทบของการบริหารจัดการต่อการปฏิบัติงาน
สำหรับผู้ปกครองและตัวแทนชุมชน ประกอบด้วยประเด็นคำถาม:
- ความพึงพอใจต่อการบริหารจัดการสถานศึกษา
- การมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสถานศึกษา
- ความต้องการและข้อเสนอแนะต่อการพัฒนาสถานศึกษา
สำหรับผู้เชี่ยวชาญ ประกอบด้วยประเด็นคำถาม:
- ความเห็นเกี่ยวกับแนวคิด Soft Power Leadership
- องค์ประกอบสำคัญของภาวะผู้นำในยุคดิจิทัล
- แนวทางการพัฒนาแบบจำลองที่เหมาะสม
3.3.1.2 แบบสังเกตการณ์ (Observation Form)
เพื่อสังเกตพฤติกรรมการบริหารจัดการของผู้บริหารสถานศึกษาในสถานการณ์จริง โดยมีรายการสังเกต:
- วิธีการสื่อสารในการประชุม
- การโต้ตอบกับบุคลากรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
- การใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการ
- การแก้ไขปัญหาและการตัดสินใจ
3.3.1.3 แบบการสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion Guide)
สำหรับการสนทนากลุ่มย่อยกับครูผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับ:
- ลักษณะภาวะผู้นำที่พึงประสงค์
- ปัญหาและอุปสรรคในการบริหารจัดการปัจจุบัน
- แนวทางการพัฒนาที่เหมาะสม
3.3.2 เครื่องมือสำหรับระยะที่ 3 (การตรวจสอบแบบจำลอง)
3.3.2.1 แบบสอบถาม (Questionnaire)
แบบสอบถามสำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ แบ่งออกเป็น 5 ส่วน:
ส่วนที่ 1: ข้อมูลส่วนบุคคล
- อายุ เพศ วุฒิการศึกษา
- ตำแหน่งงานและประสบการณ์การทำงาน
- ประสบการณ์ด้านเทคโนโลยี
ส่วนที่ 2: องค์ประกอบ Soft Power Leadership
- การมีอิทธิพลโดยการโน้มน้าวใจ (10 ข้อ)
- การสร้างแรงบันดาลใจ (10 ข้อ)
- การสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ (10 ข้อ)
- การสื่อสารเชิงกลยุทธ์ (10 ข้อ)
- ความเป็นแบบอย่างทางจริยธรรม (10 ข้อ)
ส่วนที่ 3: สมรรถนะดิจิทัล
- ความรู้ด้านเทคโนโลยี (8 ข้อ)
- ทักษะการบริหารจัดการดิจิทัล (8 ข้อ)
ส่วนที่ 4: ประสิทธิภาพการบริหารจัดการ
- ผลลัพธ์ทางวิชาการ (8 ข้อ)
- ประสิทธิภาพการบริหารองค์กร (8 ข้อ)
- การพัฒนาดิจิทัลของสถานศึกษา (8 ข้อ)
- การสร้างเครือข่ายและความร่วมมือ (8 ข้อ)
ส่วนที่ 5: ข้อเสนอแนะ (คำถามปลายเปิด)
3.3.2.2 แบบประเมินความเหมาะสมของแบบจำลอง
สำหรับผู้เชี่ยวชาญในการประเมินแบบจำลองที่พัฒนาขึ้น โดยประเมินใน 5 ด้าน:
- ความถูกต้องเหมาะสมของเนื้อหา
- ความสอดคล้องกับทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
- ความเป็นไปได้ในการประยุกต์ใช้
- ความเหมาะสมกับบริบทไทย
- ความครอบคลุมและความสมบูรณ์
3.4 การพัฒนาเครื่องมือวิจัย
3.4.1 การพัฒนาแบบสัมภาษณ์
- การศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดกรอบและประเด็นคำถาม
- การร่างคำถามเบื้องต้น โดยผู้วิจัยและที่ปรึกษา
- การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) โดยผู้เชี่ยวชาญ 5 คน
- การทดลองใช้ (Pilot Test) กับกลุ่มตัวอย่าง 5 คน
- การปรับปรุงและจัดทำเครื่องมือฉบับสมบูรณ์
3.4.2 การพัฒนาแบบสอบถาม
- การศึกษาเครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
- การสร้างข้อคำถามตามกรอบแนวคิดที่กำหนด
- การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้เชี่ยวชาญ 5 คน คำนวณค่า IOC
- การทดลองใช้ กับกลุ่มตัวอย่าง 30 คน
- การหาความเชื่อมั่น โดยการหาค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค
- การปรับปรุงและจัดทำเครื่องมือฉบับสมบูรณ์
3.5 การเก็บรวบรวมข้อมูล
3.5.1 ระยะที่ 1: การวิจัยเชิงคุณภาพ
3.5.1.1 การสัมภาษณ์เชิงลึก
- ระยะเวลา: เดือนกันยายน - ธันวาคม 2567
- วิธีการ: สัมภาษณ์รายบุคคล ใช้เวลาประมาณ 45-60 นาที/คน
- การบันทึกข้อมูล: บันทึกเสียงและจดบันทึก (ได้รับอนุญาต)
- สถานที่: สำนักงานของผู้ให้สัมภาษณ์หรือสถานที่ที่เหมาะสม
3.5.1.2 การสังเกตการณ์
- ระยะเวลา: เดือนตุลาคม - มกราคม 2568
- วิธีการ: สังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม
- สถานการณ์: การประชุมผู้บริหาร การประชุมครู กิจกรรมต่าง ๆ
- การบันทึกข้อมูล: บันทึกภาคสนาม (Field Notes)
3.5.1.3 การสนทนากลุ่ม
- ระยะเวลา: เดือนพฤศจิกายน 2567 - มกราคม 2568
- จำนวน: 10 กลุ่ม กลุ่มละ 6-8 คن
- ระยะเวลา: 90-120 นาที/กลุ่ม
- การบันทึกข้อมูล: บันทึกเสียงและสรุปประเด็นสำคัญ
3.5.2 ระยะที่ 3: การตรวจสอบแบบจำลอง