ชื่อนวัตกรรม : การพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) โรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร

ประเภทนวัตกรรม : STEM Education

ระดับการศึกษา : ปฐมวัย

กลุ่มสาระการเรียนรู้ : วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education 2) พัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) 3) เปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัย ก่อนและหลังการเข้าร่วม PLC 4) ศึกษาผลการนำความรู้จาก PLC ไปใช้ในการพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้ และ 5) ศึกษาความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะผ่าน PLC กลุ่มเป้าหมายเป็นครูปฐมวัยโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะ แบบวัดเจตคติ แบบประเมินคุณภาพแผนการจัดประสบการณ์ และแบบประเมินความพึงพอใจ

ผลการวิจัยพบว่า 1) ครูปฐมวัยมีสภาพการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education อยู่ในระดับปานกลาง มีปัญหาในระดับมาก และมีความต้องการพัฒนาสมรรถนะในระดับมาก 2) รูปแบบ PLC ที่พัฒนาขึ้นมี 6 องค์ประกอบ ได้แก่ การสร้างวิสัยทัศน์และเป้าหมายร่วมกัน การสร้างทีมแห่งการเรียนรู้ การเรียนรู้และพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสะท้อนวิธีปฏิบัติ การสนับสนุนและการเป็นผู้นำร่วม และการติดตามและประเมินผล โดยมีกระบวนการดำเนินงาน 5 ขั้นตอน (DESAR Model) คือ ขั้นวินิจฉัยความต้องการ ขั้นสร้างความรู้ความเข้าใจ ขั้นแลกเปลี่ยนเรียนรู้และฝึกปฏิบัติ ขั้นประยุกต์ใช้ความรู้ และขั้นสะท้อนผลและทบทวน ซึ่งมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 (E1 = 82.75, E2 = 85.33) 3) ครูปฐมวัยที่เข้าร่วม PLC มีสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education หลังการเข้าร่วมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4) แผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education ที่พัฒนาขึ้นโดยครูที่เข้าร่วม PLC มีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก และ 5) ครูปฐมวัยมีความพึงพอใจต่อการพัฒนาสมรรถนะผ่าน PLC ในระดับมากที่สุด

ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) มีประสิทธิภาพในการพัฒนาความรู้ ทักษะ และเจตคติในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ซึ่งส่งผลให้ครูสามารถพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีคุณภาพสำหรับเด็กปฐมวัย

 

คำสำคัญ: สมรรถนะครูปฐมวัย, การจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education, ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกยุคดิจิทัลในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้ทักษะที่จำเป็นสำหรับพลเมืองในอนาคตมีความแตกต่างจากอดีตอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งทักษะด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (Science, Technology, Engineering and Mathematics: STEM) ซึ่งกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของการศึกษาในยุคปัจจุบัน (สุพรรณี ชาญประเสริฐ, 2563) การปลูกฝังทักษะเหล่านี้ควรเริ่มต้นตั้งแต่ระดับปฐมวัย ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญของการพัฒนาสมองและการวางรากฐานกระบวนการคิดของมนุษย์ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580) ได้กำหนดวิสัยทัศน์ให้ประเทศไทยเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว โดยมุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้มีศักยภาพสูง สอดคล้องกับแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะและคุณลักษณะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 (สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2560) ประกอบกับนโยบายการขับเคลื่อน "ประเทศไทย 4.0" ที่ต้องการพัฒนาเศรษฐกิจด้วยนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ การจัดการศึกษาแบบ STEM Education จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ผลการประเมินคุณภาพการศึกษาไทยในระดับนานาชาติ อาทิ PISA (Programme for International Student Assessment) ในปี 2561 พบว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนไทยในด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ OECD (OECD, 2019 อ้างถึงใน วิจารณ์ พานิช, 2564) สะท้อนถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการปฏิรูปกระบวนการจัดการเรียนรู้ในระบบการศึกษาไทยอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ในระดับปฐมวัยซึ่งเป็นช่วงวัยที่สำคัญของการพัฒนาสมอง

โรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร จังหวัดลำปาง เป็นสถานศึกษาในระดับท้องถิ่นที่จัดการเรียนการสอนในระดับปฐมวัย มีครูจำนวน 9 คน นักเรียน 140 คน จากการสำรวจข้อมูลเบื้องต้นพบว่า แม้โรงเรียนจะมีนโยบายในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education แต่ครูปฐมวัยส่วนใหญ่ยังขาดความมั่นใจและทักษะในการออกแบบและจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM ที่เหมาะสมกับเด็กปฐมวัย ส่งผลให้การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ยังคงเน้นรูปแบบเดิมที่ครูเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ และเด็กเป็นผู้รับความรู้ ขาดการส่งเสริมกระบวนการคิด การแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากนี้ ยังพบว่าครูปฐมวัยของโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตรแต่ละคนมีการทำงานในลักษณะต่างคนต่างทำ ขาดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และพัฒนาวิชาชีพร่วมกันอย่างเป็นระบบ ทำให้การพัฒนาการจัดการเรียนรู้ไม่เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืน อีกทั้งการพัฒนาครูที่ผ่านมามักเป็นการอบรมเชิงทฤษฎีในระยะสั้น ไม่ได้มีการติดตามผลและให้คำแนะนำอย่างต่อเนื่อง ทำให้ครูไม่สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากผลการประเมินพัฒนาการของเด็กปฐมวัยในโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร ปีการศึกษา 2564 พบว่า เด็กมีพัฒนาการด้านสติปัญญา โดยเฉพาะทักษะการคิดเชิงเหตุผล การคิดแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์ อยู่ในระดับที่ต้องปรับปรุง ซึ่งเป็นทักษะสำคัญที่สามารถพัฒนาได้ผ่านการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบ STEM Education

 

การวิจัยนี้มุ่งแก้ปัญหาการขาดสมรรถนะของครูปฐมวัยในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เป็นเครื่องมือในการพัฒนาครู ซึ่งมีแนวทางการดำเนินการดังนี้

1. การพัฒนารูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร โดยการวิเคราะห์สภาพปัญหา ความต้องการ และบริบทของโรงเรียน เพื่อออกแบบกระบวนการ PLC ที่สอดคล้องกับการพัฒนาสมรรถนะครูในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
2. การพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านกระบวนการ PLC โดยมุ่งเน้นการพัฒนาความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูในประเด็นต่อไปนี้
   • ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิด หลักการ และกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
   • ทักษะการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education ที่เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็กปฐมวัย
   • ทักษะการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบ STEM Education ที่เน้นการลงมือปฏิบัติ การคิดแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์
   • ทักษะการประเมินพัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยตามแนวทาง STEM Education
   • เจตคติที่ดีต่อการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education และการพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง
3. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างครู ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชน ในการสนับสนุนการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย โดยใช้กระบวนการ PLC เป็นเครื่องมือในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และพัฒนาร่วมกัน

1. เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันปัญหาและความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ของโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร
2. เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education โรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร
3. เพื่อเปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัยเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ก่อนและหลังการเข้าร่วมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
4. เพื่อศึกษาผลการนำความรู้จากชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ไปใช้ในการพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
5. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

1. ทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
2. ทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC)
3. ทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาสมรรถนะครู (Teacher Competency Development)
4. ทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับการจัดประสบการณ์การเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัย

การจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education, การพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัย, ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC),

การวิจัยนี้ใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods Research) ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยดำเนินการตามกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ควบคู่กับหลักการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามแนวคิดของ Kemmis and McTaggart ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก คือ การวางแผน (Plan) การปฏิบัติ (Act) การสังเกต (Observe) และการสะท้อนผล (Reflect) โดยมีการดำเนินการวิจัยเป็นวงจรต่อเนื่อง

ขั้นตอนการดำเนินการวิจัย

การวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ ตามวัตถุประสงค์การวิจัย ดังนี้

 

ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ของโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร

กิจกรรมการดำเนินงาน:

1. สำรวจสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education โดยใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์
2. วิเคราะห์สมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ก่อนการพัฒนา โดยการทดสอบความรู้ การประเมินทักษะ และการสำรวจเจตคติ
3. ศึกษาแนวทางการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) จากเอกสาร งานวิจัย และโรงเรียนที่มีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

เครื่องมือที่ใช้:

1. แบบสอบถามสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัย
2. แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง (Semi-structured Interview)
3. แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ระดับปฐมวัย
4. แบบประเมินทักษะการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education
5. แบบวัดเจตคติต่อการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education
6. แบบวิเคราะห์เอกสาร

การวิเคราะห์ข้อมูล:

1. วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพื้นฐาน ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
2. วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

 

ระยะที่ 2 การพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education

กิจกรรมการดำเนินงาน:

1. ออกแบบรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education โดยอาศัยข้อมูลจากระยะที่ 1 และแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง
2. จัดทำคู่มือการใช้รูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education
3. ตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ
4. ปรับปรุงรูปแบบตามข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญ

เครื่องมือที่ใช้:

1. แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
2. แบบประเมินความเป็นไปได้ของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
3. แบบประเมินคู่มือการใช้รูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

การวิเคราะห์ข้อมูล:

1. วิเคราะห์ข้อมูลความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
2. วิเคราะห์ข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

 

ระยะที่ 3 การนำรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ไปใช้พัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัย

วัตถุประสงค์:

1. เพื่อเปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัยเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ก่อนและหลังการเข้าร่วมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
2. เพื่อศึกษาผลการนำความรู้จากชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ไปใช้ในการพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย

กิจกรรมการดำเนินงาน:

1. ชี้แจงวัตถุประสงค์และแนวทางการดำเนินงานตามรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) แก่ครูปฐมวัยที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย
2. ดำเนินการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยตามรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ที่พัฒนาขึ้น โดยมีวงรอบการพัฒนาตามกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดังนี้

 

 

วงรอบที่ 1: การสร้างความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับ STEM Education ระดับปฐมวัย

• • ขั้นวางแผน (Plan): วางแผนการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
  • ขั้นปฏิบัติ (Act): จัดกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการศึกษาตัวอย่างกิจกรรม STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
  • ขั้นสังเกต (Observe): สังเกตและบันทึกพฤติกรรมการเรียนรู้ของครู การมีส่วนร่วมในกิจกรรม และประเมินความรู้ความเข้าใจหลังการอบรม
  • ขั้นสะท้อนผล (Reflect): จัดกิจกรรมสะท้อนความคิดเกี่ยวกับความรู้ที่ได้รับ ข้อสงสัย และแนวทางการนำไปประยุกต์ใช้

     วงรอบที่ 2: การออกแบบแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education

• • ขั้นวางแผน (Plan): วางแผนการออกแบบแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education สำหรับเด็กปฐมวัย
  • ขั้นปฏิบัติ (Act): ครูร่วมกันออกแบบแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education ตามบริบทของชั้นเรียน
  • ขั้นสังเกต (Observe): ผู้วิจัยและครูร่วมกันตรวจสอบคุณภาพของแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม
  • ขั้นสะท้อนผล (Reflect): ร่วมกันวิพากษ์และให้ข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุงแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม

วงรอบที่ 3: การทดลองใช้และปรับปรุงกิจกรรม STEM Education

• • ขั้นวางแผน (Plan): วางแผนการนำแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education ไปทดลองใช้
  • ขั้นปฏิบัติ (Act): ครูนำแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education ไปทดลองใช้ในชั้นเรียน
  • ขั้นสังเกต (Observe): ผู้วิจัยและเพื่อนครูร่วมสังเกตการจัดกิจกรรมและพฤติกรรมการเรียนรู้ของเด็ก
  • ขั้นสะท้อนผล (Reflect): ร่วมกันวิเคราะห์ผลการจัดกิจกรรม ปัญหาที่พบ และแนวทางการปรับปรุง

วงรอบที่ 4: การพัฒนาต่อยอดและสร้างเครือข่ายการเรียนรู้

2. • ขั้นวางแผน (Plan): วางแผนการพัฒนาต่อยอดและขยายผลการจัดกิจกรรม STEM Education
   • ขั้นปฏิบัติ (Act): ครูปรับปรุงและพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรม STEM Education รวมทั้งนำไปใช้อย่างต่อเนื่อง
   • ขั้นสังเกต (Observe): ติดตามผลการจัดกิจกรรมและพัฒนาการของเด็กปฐมวัย
   • ขั้นสะท้อนผล (Reflect): สรุปผลการพัฒนาและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์การจัดกิจกรรม STEM Education
3. ประเมินสมรรถนะครูปฐมวัยด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education หลังการพัฒนา
4. ประเมินคุณภาพของแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education ที่ครูปฐมวัยพัฒนาขึ้น

 

เครื่องมือที่ใช้:

1. แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ระดับปฐมวัย (ชุดเดียวกับที่ใช้ในระยะที่ 1)
2. แบบประเมินทักษะการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education (ชุดเดียวกับที่ใช้ในระยะที่ 1)
3. แบบวัดเจตคติต่อการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education (ชุดเดียวกับที่ใช้ในระยะที่ 1)
4. แบบประเมินคุณภาพแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education
5. แบบบันทึกการสังเกตการณ์จัดกิจกรรมการเรียนรู้
6. แบบบันทึกการสะท้อนคิด (Reflection Journal)
7. แบบบันทึกการประชุม PLC

การวิเคราะห์ข้อมูล:

1. วิเคราะห์เปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัยก่อนและหลังการพัฒนาด้วยการทดสอบค่าที (t-test for dependent samples)
2. วิเคราะห์คุณภาพของแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education ด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
3. วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสังเกต การสะท้อนคิด และการประชุม PLC ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

 

ระยะที่ 4 การประเมินความพึงพอใจของครูปฐมวัย

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)

   กิจกรรมการดำเนินงาน:

1. ประเมินความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
2. สัมภาษณ์ครูปฐมวัยเกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้รับ ปัญหาและอุปสรรค รวมทั้งข้อเสนอแนะในการพัฒนาต่อไป

เครื่องมือที่ใช้:

1. แบบประเมินความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC)
2. แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง

 

 

    การวิเคราะห์ข้อมูล:

1. วิเคราะห์ความพึงพอใจของครูปฐมวัยด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

วิเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

การวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยครั้งนี้ แบ่งเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ดังนี้

1. การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ

1. การวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ใช้การแจกแจงความถี่และค่าร้อยละ
2. การวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัย ใช้ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) โดยกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายของค่าเฉลี่ย ดังนี้
   • 4.51 - 5.00 หมายถึง มากที่สุด
   • 3.51 - 4.50 หมายถึง มาก
   • 2.51 - 3.50 หมายถึง ปานกลาง
   • 1.51 - 2.50 หมายถึง น้อย
   • 1.00 - 1.50 หมายถึง น้อยที่สุด
3. การวิเคราะห์ความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายเช่นเดียวกับข้อ 2
4. การวิเคราะห์เปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัยก่อนและหลังการพัฒนา ใช้การทดสอบค่าที (t-test for dependent samples) ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05
5. การวิเคราะห์คุณภาพของแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education ใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายเช่นเดียวกับข้อ 2
6. การวิเคราะห์ความพึงพอใจของครูปฐมวัย ใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายเช่นเดียวกับข้อ 2

2. การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ

การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้จากการสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์จัดกิจกรรมการเรียนรู้ การบันทึกการสะท้อนคิด และการประชุม PLC ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ตามขั้นตอนดังนี้

1. จัดระเบียบข้อมูลและจำแนกหมวดหมู่ข้อมูลตามประเด็นที่ศึกษา
2. ตีความข้อมูลและหาความหมาย
3. เชื่อมโยงข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กัน
4. สร้างข้อสรุปและตรวจสอบความถูกต้องของข้อสรุป
5. นำเสนอข้อมูลในรูปแบบของการพรรณนาความ

 

 

สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล

การวิจัยเรื่อง "การพัฒนาสมรรถนะครูปฐมวัยในการจัดการเรียนรู้แบบ STEM Education ผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) โรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร" ใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูลดังนี้

1. สถิติพื้นฐาน

1. ค่าร้อยละ (Percentage) ใช้วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มเป้าหมาย และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพจากแบบสอบถามปลายเปิด
2. ค่าเฉลี่ย (Mean: x̄) ใช้วิเคราะห์ระดับสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัย รวมถึงระดับความพึงพอใจต่อการพัฒนาสมรรถนะผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ
3. ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation: S.D.) ใช้วิเคราะห์การกระจายของข้อมูลสมรรถนะครูปฐมวัยและความพึงพอใจ

2. สถิติที่ใช้ในการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ

1. ค่าดัชนีความสอดคล้อง (Index of Item-Objective Congruence: IOC) ใช้ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาของแบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะ แบบวัดเจตคติ และแบบประเมินความพึงพอใจ โดยกำหนดเกณฑ์ค่า IOC ตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไป
2. ค่าความยากง่าย (Difficulty: p) ใช้วิเคราะห์คุณภาพของแบบทดสอบวัดความรู้รายข้อ โดยกำหนดเกณฑ์ค่าความยากง่ายระหว่าง 0.20-0.80
3. ค่าอำนาจจำแนก (Discrimination: r) ใช้วิเคราะห์คุณภาพของแบบทดสอบวัดความรู้รายข้อ โดยกำหนดเกณฑ์ค่าอำนาจจำแนกตั้งแต่ 0.20 ขึ้นไป
4. ค่าความเชื่อมั่น (Reliability) ใช้วิเคราะห์ความเชื่อมั่นของเครื่องมือ ดังนี้
   • แบบทดสอบความรู้ ใช้สูตร KR-20 ของคูเดอร์-ริชาร์ดสัน (Kuder-Richardson)
   • แบบประเมินทักษะ แบบวัดเจตคติ และแบบประเมินความพึงพอใจ ใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach's Alpha Coefficient)

3. สถิติที่ใช้ทดสอบสมมติฐาน

1. การทดสอบค่าที (t-test for Dependent Samples) ใช้เปรียบเทียบสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติของครูปฐมวัยก่อนและหลังการเข้าร่วมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ
2. ค่าดัชนีประสิทธิผล (Effectiveness Index: E.I.) ใช้วิเคราะห์ประสิทธิผลของรูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพที่พัฒนาขึ้น

4. เกณฑ์การแปลผล

1. เกณฑ์การแปลผลระดับสมรรถนะและความพึงพอใจ
   • ค่าเฉลี่ย 4.51-5.00 หมายถึง มากที่สุด
   • ค่าเฉลี่ย 3.51-4.50 หมายถึง มาก
   • ค่าเฉลี่ย 2.51-3.50 หมายถึง ปานกลาง
   • ค่าเฉลี่ย 1.51-2.50 หมายถึง น้อย
   • ค่าเฉลี่ย 1.00-1.50 หมายถึง น้อยที่สุด

 

 

2. เกณฑ์การแปลผลคุณภาพของแผนการจัดประสบการณ์และกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education
   • ค่าเฉลี่ย 4.51-5.00 หมายถึง คุณภาพระดับดีมาก
   • ค่าเฉลี่ย 3.51-4.50 หมายถึง คุณภาพระดับดี
   • ค่าเฉลี่ย 2.51-3.50 หมายถึง คุณภาพระดับปานกลาง
   • ค่าเฉลี่ย 1.51-2.50 หมายถึง คุณภาพระดับพอใช้
   • ค่าเฉลี่ย 1.00-1.50 หมายถึง คุณภาพระดับต้องปรับปรุง

กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยครั้งนี้เป็นประชากรทั้งหมด คือ ครูปฐมวัยโรงเรียนเทศบาลห้างฉัตร สังกัดเทศบาลตำบลห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ที่ปฏิบัติการสอนในระดับชั้นอนุบาล 1-3 ในปีการศึกษา 2568 จำนวนทั้งสิ้น 9 คน